Paket Turlarda İade ve Tazminat (2026)

Turizm, doğası gereği “güven” unsuruna dayalı bir sektördür. Tüketici, henüz görmediği, deneyimlemediği bir hizmeti; broşürlere, reklamlara veya dijital görsellere güvenerek satın alır. Ancak tatil hayaliyle çıkılan yolda, hizmet sağlayıcı ile tüketici arasında ciddi bir bilgi asimetrisi vardır. Bu asimetri, “zayıf taraf” olan tüketicinin özel hukuk normlarıyla korunmasını zorunlu kılmıştır.

Türkiye’de bu koruma, Anayasa’nın “Devlet, tüketicileri koruyucu tedbirler alır” ilkesinden doğar ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile vücut bulur. Özellikle 2026 yılı itibarıyla güncellenen parasal sınırlar ve tüketici hakları, tatilcilerin mağduriyetlerini gidermede kritik öneme sahiptir.

Bu makalede; paket tur sözleşmelerinin yasal çerçevesini, iptal ve iade şartlarını, “boşa harcanan tatil zamanı” kavramını ve yargılamada tazminat hesaplanırken kullanılan “Kütahya Çizelgesi”ni detaylıca inceleyeceğiz.

Yasal Çerçeve: Paket Tur Nedir?

Paket tur sözleşmelerinin yasal dayanağı, 6502 sayılı Kanun’un 51. maddesidir. Bu madde, Avrupa Birliği standartlarıyla uyumlu olarak kaleme alınmıştır. Hangi tatilin “paket tur” sayılacağını anlamak için kanun metnini incelemek gerekir.

6502 Sayılı Kanun Madde 51 – (Tam Metin)

(1) Paket tur sözleşmesi, paket tur düzenleyicileri veya aracıları tarafından aşağıdaki hizmetlerden en az ikisinin birlikte, her şeyin dâhil olduğu fiyatla satıldığı veya satımının vaat edildiği ve hizmetin yirmi dört saatten uzun bir süreyi kapsadığı veya gecelik konaklamayı içerdiği sözleşmelerdir:

a) Ulaştırma.

b) Konaklama.

c) Ulaştırma ve konaklama hizmetlerine bağlı olmayan başka turizm hizmetleri.

(2) Turun ayrıntılarının, paket tur düzenleyicisi, aracısı veya tüketici tarafından belirlenmiş olması veya aynı paket tur içindeki hizmetlerin ayrı ayrı faturalandırılması hâllerinde de bu madde hükümleri uygulanır.

(3) Paket tur sözleşmesinin kurulmasından önce tüketiciye ön bilgilendirme amaçlı broşür verilmesi zorunludur.

(4) Paket tur düzenleyicileri veya aracıları, yazılı veya mesafeli olarak kurulan paket tur sözleşmelerinin bir nüshasını kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla tüketiciye vermek zorundadır.

(5) Tüketici, paket tur sözleşmesinden dönme hakkına sahiptir. Tüketicinin paket tur sözleşmesinden dönmesi hâlinde ödemiş olduğu bedel kendisine iade edilir. Ancak, sözleşmeden dönme bildirimi paket turun başla1masından en az otuz gün önce yapılmışsa, ödenmesi zorunlu vergi, harç ve benzeri yasal yükümlülüklerden doğan masr2aflar hariç olmak üzere, herhangi bir k3esinti yapılmaksızın ödenen bedel tüketiciye aynen iade edilir.456

(6) T7üketici, paket turun başlamasına otuz günden daha az bir süre kala sözleşmeden dönme bildiriminde bu8lunursa, paket tu9r sözleşmesinde belirtilmek şartıyla, vergi, harç ve benzeri yasal yükümlülüklerden doğan masraflar ile üçüncü kişilere ödenip belgelendirilebilen ve iadesi mümkün olmayan bedeller hariç olmak üzere, herhangi bir kesinti yapılmaksızın ödenen bedel tüketiciye aynen iade edilir.

(7) Paket tur düzenleyicisi veya aracısı, sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi nedeniyle tüketicinin uğradığı her türlü zarardan sorumludur. Tüketici boşa harcanan tatil zamanı için de uygun bir tazminat talep edebilir.

(8) 14/9/1972 tarihli ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanununun zorunlu sigorta ile ilgili hükümleri saklı olmak üzere, paket tur düzenleyicisi sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi nedeniyle tüketicinin uğradığı zararlardan sorumludur.

(9) Ticari veya mesleki faaliyetleri çerçevesinde paket tur hizmetinden faydalanan kişiler de tüketici olarak kabul edilir.

Kanun Maddesinin Vatandaş İçin Anlamı Nedir?

Kanun metnini hukuk tekniği açısından analiz ettiğimizde şu sonuçlar ortaya çıkmaktadır:

Hizmet Kombinasyonu Şarttır: Sadece uçak bileti almak paket tur değildir. Ancak “Uçak + Otel” veya “Otel + Futbol Maçı Bileti” gibi en az iki hizmetin birleşmesi ve tek fiyatla satılması gerekir. Hizmetlerin ayrı ayrı faturalandırılması (uçak faturası ayrı, otel faturası ayrı olsa bile) bu durumu değiştirmez; hukukumuz bunu paket tur sayar.
Şirketler de Tüketici Sayılır: Normalde tüketici kanunu sadece bireyleri korur. Ancak Madde 51/9 devrim niteliğindedir. Bir şirket, çalışanları için motivasyon gezisi veya bayi toplantısı düzenlediğinde, “ticari amaçla” hareket etse dahi tüketici sayılır ve kanunun sağladığı tüm iade/tazminat haklarından yararlanır.
Broşür Bağlayıcıdır: Acentenin size verdiği broşür bir “reklam” değil, hukuki bir taahhüttür. Broşürde “Denize sıfır” yazıp, otel denize 500 metre uzaktaysa, bu durum doğrudan “ayıplı ifa”dır ve tazminat hakkı doğurur.

Sözleşmeden Dönme (İptal) ve Para İadesi Hakları

Tüketicinin tatili iptal etme hakkı, iptalin yapıldığı zamana göre farklı sonuçlar doğurur.

1. Tur Başlamadan 30 Gün Önce İptal (Kesintisiz İade)

Kanun çok nettir: Eğer tura 30 günden fazla varsa, tüketici hiçbir gerekçe göstermeksizin sözleşmeyi feshedebilir. Bu durumda acente, ödenmesi zorunlu yasal harçlar (vize harcı gibi) dışında herhangi bir kesinti yapamaz. Sözleşmede “iptal halinde %50 kesinti yapılır” yazsa bile, bu madde geçersizdir. Ödenen para aynen iade edilmelidir.

2. 30 Günden Az Süre Kala İptal

30 günden az süre kala yapılan keyfi iptallerde, acente sözleşmede yazan kesintileri uygulayabilir. Ancak burada da acentenin sadece “üçüncü kişilere ödediği ve geri alamadığı” (örneğin uçak şirketine ödenmiş iadesiz bilet ücreti) bedelleri kesme hakkı vardır; kalan tutarı iade etmelidir.

3. Mücbir Sebep (Hastalık, Ölüm, Doğal Afet)

Tüketicinin veya birinci derece yakınının ölümü, ağır hastalığı, kaza geçirmesi veya gidilecek ülkede savaş, terör, doğal afet gibi durumların ortaya çıkması “mücbir sebep” sayılır. Bu durumlarda, tura 1 gün kala bile iptal edilse, tüketiciye ödediği bedel iade edilmelidir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi (E. 2021/6774, K. 2021/11815) kararına göre; mücbir sebep halinde acente, sadece belgelendirilebilen ve iadesi mümkün olmayan zorunlu giderleri kesebilir. Ancak bu giderleri ispat yükü acentededir.

Boşa Harcanan Tatil Zamanı Tazminatı

Tatil sadece maddi bir hizmet değil, aynı zamanda manevi bir dinlenme sürecidir. Yargıtay, tatilin “zehir olmasını” tazminat sebebi saymaktadır.

Yargıtay Kararı Örneği:

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi (E. 2011/2194, K. 2011/9866):

“…Davalının tatil için gerekli ortamı sağlamayarak davacının kişilik haklarından olan ruhsal bütünlüğünün saldırıya uğradığının kabulü gerekir. Hal böyle olunca davacı lehine uygun bir tazminata hükmedilmesi gerekir… Tüketici, boşa harcanan tatil zamanı için tur şirketinden uygun bir tazminat talep edebilir. Bu durumda maddi tazminat dışında ayrıca yasal koşulları oluştuğu takdirde manevi tazminat da istenebilir.”

Bu karar ışığında; otel odasının kirli olması, vaat edilen havuzun inşaat halinde olması gibi nedenlerle tatilinizden verim alamazsanız, sadece ödediğiniz parayı değil, yaşadığınız hayal kırıklığı ve stres için manevi tazminat da talep edebilirsiniz.

Tazminat Hesaplaması ve “Kütahya Çizelgesi”

Tüketici hukukunda “ayıplı hizmet” durumunda ne kadar bedel indirimi (iade) yapılacağı konusu uzun süre belirsiz kalmıştır. Avrupa’da “Frankfurt Çizelgesi” (Frankfurter Tabelle) olarak bilinen ve turistik hizmet kusurlarına karşılık gelen indirim oranlarını belirleyen liste, Türk hukuk pratiğine “Kütahya Çizelgesi” olarak uyarlanmıştır.

Mahkemeler ve Tüketici Hakem Heyetleri, tazminat oranını belirlerken sıklıkla bu çizelgeden yararlanır. Çizelgeye göre bazı örnek indirim oranları şöyledir:

Konaklama Yeri Değişikliği (Aynı bölgede değilse): %10 – %25 oranında bedel iadesi.
Odanın Kirli Olması: %10 – %20 oranında bedel iadesi.
Klimanın Çalışmaması: %10 – %20 oranında bedel iadesi.
Sıcak Su Olmaması: %15 oranında bedel iadesi.
Yemeklerin Bozuk veya Yetersiz Olması: %20 – %30 oranında bedel iadesi.
Vaat Edilen Havuzun/Plajın Kullanılamaması: %10 – %20 oranında bedel iadesi.
Gürültü (Gece): %10 – %40 oranında bedel iadesi.

Bu oranlar kesin hüküm değil, hakime veya hakem heyetine yol gösteren birer karinedir. Somut olayın özelliğine göre oranlar değişebilir.

2026 Yılı İtibarıyla Başvuru Yolları ve Parasal Sınırlar

Bir uyuşmazlık yaşadığınızda (iade alamama, ayıplı hizmet vb.), başvuracağınız merci alacağınızın miktarına göre değişmektedir. 2026 yılı için güncellenen parasal sınırlar aşağıdaki gibidir:

Tablo 1: 2026 Yılı Tüketici Başvuru Mercileri

Uyuşmazlık Değeri	Başvuru Mercii	Başvuru Niteliği	Başvuru Ücreti
0 – 186.000,00 TL	Tüketici Hakem Heyetleri (THH)	Zorunlu İdari Başvuru (Dava açılamaz)	Ücretsiz
186.000,00 TL ve Üzeri	Arabuluculuk	Dava Şartı (Mahkeme öncesi zorunlu)	Başvuru Ücretsiz*
Arabuluculuk Sonrası	Tüketici Mahkemeleri	Yargısal Yol	Dava Harçları

*Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa başvuru ücreti devlet tarafından karşılanır, dava sonunda haksız çıkan taraftan tahsil edilir.

Süreç Nasıl İşler?

186.000 TL Altındaki Alacaklar: Doğrudan Kaymakamlıklardaki Tüketici Hakem Heyeti’ne veya e-Devlet (TÜBİS) üzerinden başvuru yapılır. Karar mahkeme ilamı hükmündedir, icraya konulabilir.
186.000 TL Üzerindeki Alacaklar: Önce Adliye’deki Arabuluculuk Bürosuna başvurulur. Anlaşma sağlanamazsa Tüketici Mahkemesi’nde dava açılır.

Özet: Hangi Durumda Hangi Hakka Sahipsiniz?

Aşağıdaki tablo, tatil sürecinde karşılaşabileceğiniz olumsuz durumlara karşı sahip olduğunuz yasal hakları ve dayanaklarını özetlemektedir:

Tablo 2: Tüketici Hakları Özet Tablosu

Durum	Tüketici Hakkı	Yasal Dayanak
Tur Başlamadan 30 Gün Önce İptal	Kesintisiz Tam İade (Vergi/Harç hariç)	Yönetmelik m. 16
Mücbir Sebep (Hastalık/Ölüm/Afet)	Kesintisiz İade (Belgelenen zorunlu giderler hariç)	Yönetmelik m. 16
Ayıplı İfa (Hizmet Kusuru)	Bedel İndirimi, Ücretsiz Onarım, Tazminat	Yönetmelik m. 12
Esaslı Sözleşme Değişikliği	Kabul Etmeme ve Tam İade Hakkı	Yönetmelik m. 10
Tatildeki Olumsuzluklar	Manevi Tazminat (Boşa Harcanan Tatil Zamanı)	TKHK m. 51/7

Sonuç ve Öneriler

Paket tur sözleşmeleri, tüketiciyi güçlü bir şekilde koruyan bir yapıya sahiptir. Hak kaybına uğramamak için tatilcilerin şu hususlara dikkat etmesi gerekir:

Ayıplı hizmet durumunda (otel pis, yemek kötü vb.) o anda otel yetkilisine tutanak tutturun, fotoğraf ve video çekin.
Sorunu derhal (tatil bitmeden) acenteye yazılı olarak (e-posta, WhatsApp) bildirin.
Sözleşme öncesi verilen broşürü ve sözleşme nüshasını mutlaka saklayın.
2026 yılı için 186.000 TL sınırına dikkat ederek doğru merciye başvurun.