11. Yargı Paketi Değişiklikleri ve Yeni İnfaz Düzenlemeleri

1. Toplum Güvenliği ve Trafik Magandalığı: Cezalar Ağırlaştırıldı

Yeni paket, özellikle “trafik magandalığı” ve “silahlı magandalık” olarak bilinen eylemleri müstakil birer suç haline getirerek cezalarını ciddi oranda artırmıştır

Ulaşım araçlarının hareketinin engellenmesi suçu yeniden tanımlanmış ve hapis cezaları artırılmıştır.

MADDE 223 – (1) Hukuka aykırı bir davranışla kara ulaşım aracının hareket etmesini engelleyen veya bu aracı hareket halinde iken durduran kişi, bir yıldan üç yıla kadar; bu aracı gitmekte olduğu yerden başka yere götüren kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

 

• Özellikle düğün, nişan veya konvoy nedeniyle trafiği durduranlar artık doğrudan 1 yıldan başlayan hapis cezası riskiyle karşı karşıyadır.

• Bu eylem sırasında bir yaralanma veya mala zarar verme gerçekleşirse, her suçtan ayrı ayrı ceza verilir.

   

B. Meskûn Mahalde Silahla Ateş Etme ve Kurusıkı Silahlar (TCK 170)

Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçunun kapsamı genişletilmiş ve cezası artırılmıştır.

MADDE 170 – (1) … suçun cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis olarak değiştirilmiştir.

(Ek Fıkra): Suçun ses ve gaz fişeği atabilen (kurusıkı) silahla ateş etmek suretiyle işlenmesi halinde kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Suçun kişilerin toplu olarak bulundukları yerlerde işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Eski düzenlemede alt sınırı 6 ay olan hapis cezası 1 yıla çıkarılmıştır. Böylece bu suç artık “hükmün açıklanmasının geri bırakılması” (HAGB) sınırlarını zorlayan daha ağır bir yaptırıma bağlanmıştır.

2. Yeni İnfaz Düzenlemesi: Erken Tahliye ve Kapsam Dışı Suçlar

11. Yargı Paketi ile 31 Temmuz 2023 öncesinde işlenen suçlara yönelik denetimli serbestlik sürelerinde avantaj sağlanmıştır.

İnfaz Kanunu Düzenlemesi (Geçici Madde 10)

Kanun Maddesinin Tam Metni (İlgili Bölüm):

GEÇİCİ MADDE 10 – … 31/7/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülere, 3 yıl daha erken açık ceza infaz kurumuna ayrılabilme ve 3 yıl daha erken denetimli serbestliğe ayrılabilme imkânı tanınmıştır.

Tablo: İnfaz Düzenlemesi Kapsamında Olmayan (Yararlanamayan) Suçlar

3. Örgütlü Suçlar ve Çocukların Kullanılması (TCK 220)

Suç örgütü yöneticileri için öngörülen hapis cezaları artırılırken, çocukların suça alet edilmesi ağırlaştırıcı sebep sayılmıştır.

MADDE 220 – (1) Örgüt kurma ve yönetme suçunun cezası beş yıldan on yıla (eski: 4-8 yıl); örgüt üyeliği suçunun üst sınırı beş yıla çıkarılmıştır.

(5) (Ek Cümle): Örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda çocukların araç olarak kullanılması halinde, örgüt yöneticilerine verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır.

4. Gayrimenkul Hukukunda Önalım (Şufa) Hakkı (TMK 733-734)

Taşınmaz satışlarında hissedarların kullandığı önalım hakkı davalarında, tapu değeri yerine “rayiç bedel” esas alınacaktır.

MADDE 734 – (2) Dava konusu payın rayiç bedeli hâkim tarafından gecikmeksizin belirlenir. Önalım hakkı sahibi, belirlenen rayiç bedel ile alıcıya düşen tapu giderlerini… nakden yatırmakla yükümlüdür.

 

Neden Önemli?

Eski sistemde alıcılar vergiden kaçınmak için tapuda düşük bedel gösterdiğinde, hissedarlar bu düşük bedel üzerinden payı alabiliyordu. Yeni düzenleme ile taşınmazın gerçek piyasa değeri (rayiç bedel) tespit edilecek, böylece hak kayıpları ve kötü niyetli kullanımlar önlenecektir.

5. Bilişim Suçları ve Banka Hesaplarının Askıya Alınması (CMK 128/A)

Bilişim sistemleri kullanılarak işlenen hırsızlık ve dolandırıcılık suçlarında, suça konu paranın izini kaybetmemek için bankalara “askıya alma” yetkisi verilmiştir.

Kanun Maddesinin Tam Metni:

MADDE 128/A – (1) Nitelikli hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık veya banka kartlarının kötüye kullanılması suçlarında makul şüphe bulunması halinde; ilgili hesaplar 48 saate kadar banka veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı tarafından askıya alınabilir.

 

Askıya alma işlemi derhal Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir. Savcı, 24 saat içinde bu işlemin devamına veya kaldırılmasına karar vermek zorundadır.

6. GSM Hattı Aboneliklerinde Yeni Dönem ve Güvenlik Tedbirleri

Elektronik haberleşme kanununda yapılan değişiklik ile “açık hat” olarak bilinen ve dolandırıcılık suçlarında kullanılan denetimsiz hatların önüne geçilmesi amaçlanmıştır.

Elektronik Haberleşme Kanunu Düzenlemesi (Madde 50/8)

Kanun Maddesinin Tam Metni (İlgili Bölüm):

MADDE 50 – (8) İşletmeci;

a) … elektronik kimlik doğrulama kabiliyetini haiz olmayan kimlik belgeleriyle abonelik kaydı yapamaz.

b) Abonelik kaydı için kişinin kimliğini, kimlik belgesi ve yüz veya parmak izi özetine ilişkin biyometrik veriler ya da kimliği doğrulayıcı şifre vasıtasıyla teyit eder.

(9) İşletmeci, üç ayda bir tüm abonelerin ölüm veya tüzel kişiliğin sona ermesi gibi hallerle aktifliğinin sona erip ermediğini ilgili resmi makamlardan teyit eder. Teyit edemediği abonelere ait hatların bağlantısını keser.

Açıklama ve Analiz:

• Biyometrik Şartı: Artık sadece çipli kimlik kartı veya biyometrik veri (parmak izi/yüz tanıma) ile hat açılabilecektir.

• Hat Sınırlaması: Bir kişi adına açılabilecek hat sayısına BTK tarafından sınırlama getirilebilecektir. 

• Suçta Kullanılan Hatlar: Dolandırıcılık veya kart kopyalama suçlarında kullanıldığı tespit edilen hatların bağlantısı, hakim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcı talimatıyla derhal kesilecektir. 

7. Suç İşleyen Akıl Hastalarının İnfazı ve Rehabilitasyonu

Suç işleyen ancak akıl hastalığı nedeniyle cezai ehliyeti olmayan kişilerin, tedavi süreçleri tamamlanmadan toplum içine karışmalarının engellenmesi için asgari süreler getirilmiştir.

Türk Ceza Kanunu Düzenlemesi (Madde 57/2)

Kanun Maddesinin Tam Metni:

MADDE 57 – (2) … hakkında güvenlik tedbirine hükmedilen akıl hastaları için kurumda geçirilecek süre, ağırlaştırılmış müebbet hapis ve müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda bir yıldan, üst sınırı on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda ise altı aydan az olamaz.

Daha önce bu kişiler için bir alt sınır bulunmamaktaydı. Yeni düzenleme ile tehlikeli suçlar işleyen akıl hastalarının, “iyileştiği” raporu alınsa dahi, en az belirtilen süreler kadar yüksek güvenlikli sağlık kurumlarında kalması ve rehabilite edilmesi zorunlu kılınmıştır.

8. Avukatların Disiplin Hükümlerinde Kapsamlı Değişiklik

Avukatlık Kanunu’nda yapılan değişiklik ile disiplin cezası gerektiren fiiller daha somut ve geniş bir liste haline getirilmiştir.

Avukatlık Kanunu Düzenlemesi (Madde 135)

Kanun Maddesinin Tam Metni (Önemli Başlıklar):

MADDE 135 – Avukatlar hakkında uygulanacak disiplin cezaları; uyarma, kınama, para cezası, işten çıkarma ve meslekten çıkarmadır.

1. Uyarma: … Mazeretsiz olarak duruşmaya katılmamak, yapılan tahsilatı makul sürede icra dosyasına bildirmemek, meslektaşının dilekçesini rızası dışında aynen kopyalamak

2. Kınama: … Reklam yasağını ihlal etmek, görevden ayrıldıktan sonra iki yıl geçmeden eski kurumuna karşı dava almak, özen yükümlülüğünü ihlal ederek hak kaybına neden olmak

Tablo: Avukatlık Disiplin Cezalarında Tekerrür ve Alt Derece Uygulaması

9. İstinaf Mahkemelerinin (BAM) Bozma Yetkisinin Genişletilmesi

Yargılama süreçlerinin hızlanması ve hatalı kararların daha etkin düzeltilmesi amacıyla Bölge Adliye Mahkemelerinin karar türleri artırılmıştır.

Ceza Muhakemesi Kanunu Düzenlemesi (Madde 280/1-e)

Kanun Maddesinin Tam Metni:

MADDE 280 – (1-e) … İlk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılık tespit edilmesi halinde, bölge adliye mahkemesi davanın esasına girerek karar verebileceği gibi, belirlenen diğer hallerde bozma kararı vererek dosyayı mahkemesine gönderebilir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin bozma yetkisinin kapsamı genişletilerek, yerel mahkemelerin yaptığı bariz hataların daha hızlı tespit edilmesi ve yargılamanın usul ekonomisine uygun sonuçlandırılması hedeflenmiştir.

10. İcra ve İflas Kanunu’nda Parasal Sınırların Tespiti

İstinaf ve temyiz yoluna başvururken uygulanan parasal sınırlar (kararın kesin olup olmaması durumu) için “başvuru tarihi” kriteri getirilmiştir. 

İcra ve İflas Kanunu Düzenlemesi (Ek Madde 1/2)

Kanun Maddesinin Tam Metni:

EK MADDE 1 – (2) 363 ve 364 üncü maddelerdeki parasal sınırların uygulanmasında şikâyet başvurusunun yapıldığı veya davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınır.

 

Önceden parasal sınırlar her yıl güncellendiği için davanın başında temyiz edilebilen bir karar, dava bittiğinde sınırın altında kalabiliyordu. Yeni düzenleme ile davanın açıldığı gündeki miktar geçerli olacak, böylece tarafların hak arama özgürlüğü korunmuş olacaktır.

11. Diğer Kritik Değişiklikler

• Taksirle Yaralama (TCK 89): Trafik kazalarında sıkça karşılaşılan bu suçun cezaları artırıldı. Basit hali 4 aydan 2 yıla; birden fazla kişinin yaralanması hali ise 9 aydan 5 yıla çıkarıldı.

• Güveni Kötüye Kullanma (TCK 155): Suça konu olan malın motorlu araç olması durumunda ceza bir kat artırılacaktır (Örn: Araç kiralama dolandırıcılıkları).

• Nitelikli Dolandırıcılık: Bu suçun yargılamaları artık Ağır Ceza Mahkemeleri yerine Asliye Ceza Mahkemelerinde görülecektir.

• Hakaret Suçunda Önödeme: Hakaret suçları (kamu görevlisine hakaret hariç) önödeme kapsamına alınmıştır. Fail belirlenen parayı öderse hakkında dava açılmayacaktır.

• Banka Hesabı: Biyometrik doğrulama yapılmadan yeni hesap açılamayacaktır.

• GSS Borç Silinmesi: 1/1/2016 tarihinden önceye ait ödenmemiş Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borçları ve faizlerinin tahsilinden vazgeçilmiştir.

11. Yargı Paketi, ceza sistemini daha caydırıcı hale getirirken, 2023 öncesi suçlar için sağladığı infaz avantajı ile cezaevlerindeki yoğunluğu azaltmayı hedeflemektedir. Taşınmaz satışlarından banka hesabı güvenliğine kadar günlük hayatı etkileyen bu değişikliklere uyum sağlamak, hukuki süreçlerde hak kaybı yaşamamak adına büyük önem taşımaktadır.